W naszej codziennej działalności nieustannie stawiamy pytania o etykę, godność człowieka, granice opresyjnych systemów oraz naszą odpowiedzialność. Najnowszy projekt Karoliny Grzywnowicz dotyka dokładnie tych samych fundamentalnych obszarów, posługując się językiem sztuki, zmysłów i głębokiego doświadczenia cielesnego.
O czym opowiada wystawa „Odwrażliwianie”?
W swoich najnowszych pracach Karolina Grzywnowicz podejmuje temat politycznego wymiaru zmysłów. Przygląda się temu, w jaki sposób władza i systemy kontroli oddziałują na ludzkie ciało – na naszą percepcję, zmysłowe przeżywanie świata oraz podstawowe procesy fizjologiczne. Artystka analizuje zjawisko tak zwanej „weaponizacji zmysłów”, czyli wykorzystywania percepcji i wrażeń cielesnych jako narzędzi opresji, pokazując, jak wywoływanie bólu, dezorientacji, lęku czy wyczerpania służy podporządkowaniu jednostki.
Wystawa skupia uwagę na dwóch kluczowych obszarach kryzysu humanitarnego: granicy polsko-białoruskiej oraz Palestynie.
Na granicy polsko-białoruskiej praktyki kontroli splotły się z naturalnym środowiskiem Puszczy Białowieskiej. Grzywnowicz bada olfaktoryczny, czyli zapachowy wymiar tego doświadczenia, traktując zapach nie tylko jako ślad przemocy, ale także jako potencjalne narzędzie uzdrawiania. Z kolei w wideoinstalacji Pułapki wykorzystuje materiały z fotopułapek biologów badających migracje zwierząt, ujawniając przy tym nieplanowane, oddolne archiwum życia i przemocy na granicy.
Drugim wymiarem ekspozycji jest doświadczenie palestyńskie. W pracy Combat Breathing artystka odnosi się do działania gazu łzawiącego, zmieniając najbardziej podstawowy odruch fizjologiczny – oddychanie – w gest polityczny i świadectwo przetrwania. Z kolei w instalacji Bedtime dotyka problemu deprywacji snu w palestyńskich obozach dla uchodźców, gdzie nagrania kołysanek śpiewanych dzieciom stają się nośnikiem pamięci, troski i oporu w warunkach stałego zagrożenia.
Całość wpisuje się w refleksję nad pojęciem nekropolityki, sformułowanym przez filozofa Achille’a Mbembego, określającym formy władzy oparte na różnicowaniu życia podlegającego ochronie i tego wystawianego na przemoc oraz śmierć. Grzywnowicz nie pozostawia nas jednak w poczuciu bezradności – w swoich pracach nieustannie poszukuje oddolnych form sprzeciwu i nowych narzędzi oporu.
Dlaczego angażujemy się w ten projekt?
W NNO wierzymy, że odpowiedzialność to nie tylko deklaracje, lecz przede wszystkim odwaga do dostrzegania drugiego człowieka i sprzeciw wobec zobojętnienia. Tytułowe „odwrażliwianie” to niebezpieczny proces, któremu jako społeczeństwo ulegamy w obliczu przedłużających się kryzysów i systemowej opresji. Zobojętnienie bywa mechanizmem obronnym, ale jednocześnie obdziera nas z empatii i wrażliwości.
Wspierając wystawę Karoliny Grzywnowicz, chcemy tworzyć przestrzeń do wspólnej refleksji nad tym, jak zachować wrażliwość i podmiotowość w świecie pełnym opresyjnych mechanizmów. Pytamy o to, gdzie leży nasza indywidualna i zbiorowa odpowiedzialność za kryzysy humanitarne, a także szukamy odpowiedzi, w jaki sposób sztuka może pomagać nam przełamywać odrętwienie i odzyskiwać przestrzeń dla troski, empatii oraz solidarności.
Zapraszamy od odwiedzenia wystawy!
Informacje o wystawie
- Wystawa: Karolina Grzywnowicz. Odwrażliwianie
- Czas trwania: 16.10.2026 – 10.01.2027
- Miejsce: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, pl. Małachowskiego 3, Warszawa
- Kuratorka: Katarzyna Kołodziej-Podsiadło
- Współpraca merytoryczna: dr Pamela Dalton (Monell Chemical Senses Center), Fundacja Ocalenie, Unsound
- Partnerzy wystawy: Fundacja Nienieodpowiedzialni, ANG Odpowiedzialne Finanse
Redakcja NNO
Szukając odpowiedzi na te i podobne pytania chcemy Was inspirować do myślenia i działania, zgodnie z hasłem – ZOBACZ, ZROZUM, ZMIENIAJ. Chcemy razem z Wami poszukiwać i odkrywać lepszy wymiar życia społecznego i biznesu, niż te, które znamy. Chcemy stawać się lepszymi ludźmi. Zbierać doświadczenia wynikające z działania na rzecz dobra wspólnego. NNO jest inicjatywą niekomercyjną i non-profitową, realizowaną pro-publico bono w ramach Fundacji Nienieodpowiedzialni.
