• Brak produktów w koszyku.

Polska zazdrość w badaniach społecznych

Mężczyźni częściej zazdroszczą niż kobiety, choć tym ostatnim łatwiej przychodzi przyznać się do tego uczucia. Im jesteśmy zamożniejsi, tym nasza zazdrość jest bardziej konstruktywna, ta destrukcyjna zaś często idzie w parze z brakiem odpowiedzialności finansowej.

Zazdrość to jeden z grzechów głównych, który choćby przez to budzi w wielu osobach negatywne skojarzenia. Czy na pewno zazdrość zawsze jest  zła? A  jeśli nie, to w jakich sytuacjach może być konstruktywna? Jak to uczucie wpływa na nasze życie, począwszy od satysfakcji z tego, co mamy, po skłonność do zadłużania się?

Zazdrość jest uczuciem złożonym. Jego odczuwanie bez wątpienia wpływa zarówno na jednostkę – człowieka, obywatela, ale także przekłada się na sposób funkcjonowania firm, niezależnie od tego, jaką branżę reprezentują i czy mają polskie korzenie, czy są międzynarodowymi organizacjami. Jak większość emocji i uczuć, jeśli przyjmie skrajną wartość czy formę, może niszczyć i prowadzić do upadku. Niemniej także tu mamy tzw. drugą stronę medalu. Zazdrość może stymulować, motywować do rozwoju czy działania – oczywiście o ile zostaną spełnione konkretne warunki, „ziarno” zostanie zasiane na odpowiednim gruncie. To, który scenariusz będzie miał miejsce – pozytywny czy negatywny – zależy od okoliczności jej wystąpienia, jak również innych czynników czy sytuacji, które mogą „podgrzewać” to uczucie bądź je „studzić”. Bez wątpienia temat tego grzechu głównego jest ciekawy tym bardziej, gdy zestawimy go z zagadnieniami społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju. Jego złożoność i różnorodny wpływ na otoczenie społeczne i szeroko rozumiany biznes dostrzegli organizatorzy VIII Konferencji Nienieodpowiedzialnych, która miała miejsce w ostatnim kwartale 2020 roku. Wydarzenie odbyło się pod hasłem „Zazdrość, nierówność, polaryzacja… przyszłość?”, a w jego trakcie miała miejsce premiera badania „Polacy o zazdrości”. Jakie wnioski płyną z badania?Czy jako społeczeństwo przyznajemy się do odczuwania zazdrości, a może jest ona nam zupełnie obca? Czy zazdrość ma wiek i płeć?Czy kobiety, czy mężczyźni są bardziej zazdrośni? Jak oceniamy to, że my i nasze dokonania mogą być obiektem zazdrości innych osób? To tylko przykładowe pytania, które poruszone zostały w badaniu. Niemniej, zanim przejdziemy do analizy wyników, spójrzmy na różne oblicza zazdrości.

Dwa oblicza – zazdrość dobra i zła

Traktowanie emocji, a szczególnie zazdrości, w kategoriach zerojedynkowych, nie należy do łatwych. Dowodem na to są analizy prowadzone przez przedstawicieli biznesu, ale także środowiska akademickiego. W przypadku tego ostatniego warto zwrócić uwagę na podejście do tematu zazdrości z perspektywy psychologów. Tu należałoby odnieść się do rozważań prowadzonych przez Jensa Lange oraz Jana Crusiusa, którzy pokusili się o wyróżnienie dwóch typów zazdrości. Pierwszy określony został mianem zazdrości konstruktywnej, drugi destrukcyjnej. Jak powyższe typy miałyby być rozumiane w praktyce? Zazdrość konstruktywna motywuje do działania, pobudza do rozwoju i sięgania po więcej. Tym samym osoby, które ją odczuwają, chętniej pracują nad sobą i pokonują swoje słabości. Zazdrość destrukcyjna ma swoje źródło w negatywnych emocjach, w tym frustracji. Jej odczuwanie wywołuje wrogość wobec osób, którym się zazdrości. Można więc pokusić się o stwierdzenie, że szkodzi obu stronom: i odczuwającemu, i człowiekowi, który jest obiektem zazdrości.

Zadowolenie z życia kontra problemy finansowe

Jak wynika z badania „Polacy o zazdrości”, zazdrość konstruktywna i destrukcyjna są ściśle powiązane z cechami demograficznymi i psychograficznymi. Oba typy zazdrości mają większe natężenie u mężczyzn niż u kobiet, ale także u osób młodszych. Z danych wynika, że zazdrość konstruktywna wzrasta wraz z wykształceniem, a zazdrość destrukcyjna maleje wraz ze wzrostem dochodów. Zazdrość konstruktywna jest powiązana z zadowoleniem z życia, jego standardu oraz osiągnięć życiowych. Ten rodzaj zazdrości również pozytywnie koreluje z posiadaniem oszczędności, skłonnością do inwestowania pieniędzy, a także odpowiedzialną konsumpcją. A jak wygląda sytuacja w przypadku, gdy mamy wysoki poziom zazdrości destrukcyjnej? U takich osób poziom satysfakcji z życia jest niski, a dodatkowo często obserwuje się u nich  skłonność do bardziej nieodpowiedzialnego zadłużania się, np. brania pożyczek lub kredytów w sytuacji, gdy nie ma…

Chcesz przeczytać cały artykuł?

Wspieraj NNO. Otrzymasz dostęp do tego i wszystkich artykułów z magazynu w wersji cyfrowej oraz wydanie papierowe.

Chcesz obejrzeć wykład bezpłatnie?

Profesor psychologii, dziekan Wydziału Psychologii UW. Prowadzi badania naukowe na temat psychologii zachowań konsumenckich, zachowań finansowych, zachowań prospołecznych i metodologii badań marketingowych.