• Brak produktów w koszyku.

Złączeni zbiorowym resentymentem

Radość z cudzych nieszczęść bywa w polityce marchewką i zastępuje inne źródła satysfakcji w życiu. Czy można temu zaradzić?

B. jest studentem drugiego roku. Ma ogromny talent. Do czego się nie zabierze – radzi sobie doskonale. Pracuje naprawdę ciężko, wkładając mnóstwo czasu i wysiłku w czytanie lektur i pisanie esejów. Znany jest z tego, że solidnie przygotowuje się do egzaminów. Niedziwne więc, że otrzymuje same bardzo dobre oceny, plasując się zawsze wśród 5 proc. najlepszych na roku.

Chciałbym mieć B. wśród uczestników swojego seminarium. Niestety – to niemożliwe, ponieważ B. nie istnieje. Został powołany do życia przez australijskiego psychologa Normana T. Fethera i jego współpracowniczkę Rebeccę Sherman. Przedstawiali oni historię B. grupie studentów, którzy następnie opisywali swoje odczucia względem fikcyjnego kolegi. Sztuczka polegała na tym, że niektórzy z badanych zapoznali się z nieco zmienioną wersją tej opowieści. W równoległym wszechświecie B. także znalazł się wśród 5 proc. najlepszych na roku, lecz poza tym był nieprzyzwoicie wręcz leniwy – nie czytał lektur, nie pisał esejów, do egzaminów podchodził nieprzygotowany.

Fether i Sherman ustalili, że w zależności od tego, czy osiągnięcia B. były postrzegane jako zasłużone, czy niezasłużone, badani odczuwali wobec niego dwa różne zestawy uczuć. Oczywiście zasłużone sukcesy B. wzbudzały nie tylko podziw i uznanie. Zachęcający do porównań kontekst wymuszał w badanych poczucie niższości, powodując nieprzyjemne doznania. W zderzeniu z kimś wyraźnie lepszym (choć w zasłużony sposób) badani odczuwali zazdrość. Chcieliby być tacy jak B., mieć to, co miał on. Zupełnie inna mieszanka emocji pojawiała się, gdy sukcesy B. były niezasłużone. Wówczas gniew i poczucie niesprawiedliwości prowadziło badanych wcale nie ku zazdrości, lecz ku…

Chcesz przeczytać cały artykuł?

Wspieraj NNO. Otrzymasz dostęp do tego i wszystkich artykułów z magazynu w wersji cyfrowej oraz wydanie papierowe.

Chcesz obejrzeć wykład bezpłatnie?

dr hab. filozofii, badacz współczesnych mitów, Instytut Kultury Polskiej, Uniwersytetu Warszawskiego.