Odporność zaczyna się od przyrody. Światowy Dzień Środowiska 2026 w Polsce

Fale upałów, susze, gwałtowne opady i inne skutki zmiany klimatu stają się coraz bardziej odczuwalne. Tegoroczny Światowy Dzień Środowiska przypomniał o tym, jak istotne są działania ograniczające skalę tych zagrożeń. Obchodzone na całym świecie pod hasłem #NowForClimate wydarzenie zwracało uwagę na potrzebę działania tu i teraz – zarówno na rzecz klimatu, jak i odbudowy ekosystemów.

Według prognoz Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że średnia temperatura na Ziemi w najbliższych latach będzie wyższa o dodatkowe 1,5°C względem epoki przedprzemysłowej. Każdy kolejny ułamek stopnia oznacza większe ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz presję na ekosystemy, które magazynują węgiel, regulują obieg wody i pomagają ograniczać skutki susz oraz powodzi. Dlatego ochrona przyrody staje się dziś jednym z kluczowych elementów budowania odporności społecznej i gospodarczej. Koordynatorem obchodów w Polsce był UNEP/GRID-Warszawa, realizujący w Polsce misję Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP). Celem tegorocznych działań było zwrócenie uwagi na rolę przyrody jako jednego z najważniejszych czynników budujących odporność społeczeństwa w Polsce wobec skutków zmiany klimatu.

Fundament odporności społeczeństw

Głównym punktem tegorocznych obchodów była konferencja „Działania dla klimatu. Bioróżnorodność jako fundament odporności”, która odbyła się 8 czerwca. Organizowana przez UNEP/GRID-Warszawa, zrzeszała partnerów społecznych, naukowych, biznesowych i medialnych. Otwierając konferencję, Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa, zwróciła uwagę na to, jak istotna jest rzetelna wiedza naukowa w podejmowaniu decyzji dotyczących klimatu i środowiska. Podkreśliła, że dane zbierane przez naukowców pozwalają nie tylko lepiej rozumieć zachodzące zmiany, ale również planować działania ograniczające ryzyko i wspierające regenerację ekosystemów.

Zmiana klimatu nie jest już zagrożeniem przyszłości – zmienia życie na całej planecie tu i teraz. Dlatego tak ważne jest, abyśmy opierali decyzje na wiarygodnych danych i potrafili właściwie odczytywać sygnały wysyłane przez środowisko. To one pokazują zarówno skalę wyzwań, jak i kierunki działań, które mogą zwiększać odporność społeczeństw i ekosystemów.

– powiedziała Maria Andrzejewska, dyrektor generalna UNEP/GRID-Warszawa.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, ambasad, świata nauki, biznesu i młodego pokolenia. Program podzielono na dwie części: Climate Action i Biodiversity Action. W formule eksperckich trójgłosów omawiano transformację energetyczną, odporność miast, bezpieczeństwo klimatyczne, gospodarkę wodną i odbudowę ekosystemów.

Mikołaj Dorożała, Wiceminister Klimatu i Środowiska podkreślił, że ochrona ekosystemów staje się dziś elementem polityki bezpieczeństwa państwa. Wskazywał na pogarszający się stan zasobów wodnych, skutki wieloletnich zaniedbań w gospodarce wodnej oraz rosnącą podatność lasów na susze i pożary. Jego zdaniem, odpowiedzią na te kryzysy powinno być konsekwentne wdrażanie działań służących ochronie i odbudowie przyrody, opartych na wiedzy naukowej i współpracy administracji, biznesu i społeczeństwa.

 Każdy kolejny ułamek stopnia ocieplenia ma realne konsekwencje. Każda zwłoka w działaniu pogarsza nasze perspektywy”. Zwrócił również uwagę na znaczenie precyzyjnego komunikowania przyczyn kryzysu klimatycznego. Jak podkreślał, współczesne ocieplenie ma charakter antropogeniczny, a właściwe opisywanie tego procesu pomaga budować społeczne zrozumienie problemu i odpowiedzialność za działania

– prof. Szymon Malinowski, przewodniczący zespołu doradczego ds. kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN.

Półmetek ONZ-owskiej dekady

Konferencja była okazją do podsumowania pięciu lat programu „Re:Generacja – Razem dla ekosystemów”, realizowanego przez UNEP/GRID-Warszawa w odpowiedzi na wezwanie Organizacji Narodów Zjednoczonych ogłoszone w ramach Dekady na rzecz Odtwarzania Ekosystemów.

W ciągu tych lat w ramach programu odtworzono 33 cenne przyrodniczo ekosystemy. Projekty realizowano we współpracy z siedmioma parkami narodowymi, ośmioma rezerwatami przyrody oraz na dziesięciu obszarach Natura 2000. W działania zaangażowało się również siedemnaście firm i setki wolontariuszy, pokazując, że odbudowa przyrody może być wspólnym przedsięwzięciem administracji publicznej, nauki, biznesu i lokalnych społeczności.

Sygnały w przestrzeni miejskiej i Internecie

Obchodom towarzyszy ogólnopolska kampania społeczna realizowana na nośnikach DOOH w Warszawie, Krakowie i Łodzi oraz w mediach internetowych.  Akcja zadaje pytanie, jak odpowiemy na sygnały wysyłane przez planetę?

Działanie to prezentuje zarówno skutki kryzysu klimatycznego, jak i przykłady rozwiązań, które już dziś pomagają ograniczać skalę kryzysu: rozwój odnawialnych źródeł energii, odbudowę ekosystemów, ochronę bioróżnorodności oraz działania wspierające sprawiedliwą transformację.

Przesłanie tegorocznego Światowego Dnia Środowiska jest proste. W świecie, w którym coraz bardziej odczuwalna jest zmiana klimatu, tym bardziej zdecydowane działania należy podjąć. Konieczne jest wzmacnianie naturalnych systemów, ograniczanie emisji i zachowanie. Wszystkie te elementy łączą się w jedną strategię budowania odpornej przyszłości.

Organizator: UNEP/GRID-Warszawa

Patroni honorowi: Minister Klimatu i Środowiska, Minister Infrastruktury, Minister Edukacji, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Prezydent m.st. Warszawy, JM Rektor Szkoły Głównej Handlowej.

Partnerzy strategiczni: Fundacja Citi Handlowy, Lidl Polska.
Partnerzy główni: Henkel, InPost, Polenergia, PwC Advisory.
Partnerzy: Bank Ochrony Środowiska S.A., Castorama , Credit Agricole Bank Polska, ING Polska, Wedel, Żabka Group.

Partnerzy instytucjonalni: Akademia Leona Koźmińskiego (Kozminski University), BETTER | Certified B Corp, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, Planet Heroes Foundation, Rodzice dla Klimatu, WP Law Kancelaria Prawna Woźniccy & Partners sp.j., Who Will Save The Planet, Polski Alarm Smogowy, WiseEuropa, Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności (ASAF), RoślinnieJemy, Fundacja To Proste, Klaster Gospodarki Cyrkularnej i Recyklingu – Krajowy Klaster Kluczowy, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Patroni medialni: Ecoekonomia.pl, MZA, National Geographic Polska, TOK FM, Rzeczpospolita, Screen Network, WP.

Partnerzy wspierający: JGD Relations, Probrand.

UNEP/GRID-Warszawa Od 35 lat realizuje w Polsce misję Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), działając na rzecz zrównoważonego rozwoju i stabilizacji klimatu, wspierając właściwe zarządzanie środowiskiem i ochronę różnorodności biologicznej, propagując postawy odpowiedzialności za środowisko w społeczeństwie i w biznesie. Ośrodek specjalizuje się w pozyskiwaniu, przetwarzaniu i udostępnianiu informacji o środowisku oraz upowszechnianiu zastosowań nowoczesnych technologii informacyjnych, w tym systemów informacji geograficznej (GIS) i technologii satelitarnych.

UNEP/GRID-Warszawa zostało ustanowione 17 września 1991 roku na mocy porozumienia zawartego pomiędzy UNEP a Rządem Polskim, jako jeden z kilku ośrodków globalnej sieci GRID (Global Resource Information Database, pol. Światowa Baza Danych o Zasobach Ziemi). Przez utworzenie sieci GRID, UNEP realizuje cel wzmocnienia efektywnego zarządzania zasobami środowiska. Swoje działania UNEP/GRID-Warszawa realizuje we współpracy z organizacjami i instytucjami krajowymi oraz zagranicznymi. Jest partnerem jednostek samorządowych, uczelni, administracji publicznej oraz firm wdrażających politykę społecznej odpowiedzialności biznesu. Działa w strukturze Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska, będącej organizacją pozarządową.  www.gridw.pl